Saint-Julien-le-Pauvre: kościół

Kościół w skrócie

Saint-Julien-le-Pauvre stoi przy 1 Rue Saint-Julien le Pauvre w 5. dzielnicy, na Lewym Brzegu, blisko starych ulic Dzielnicy Łacińskiej i naprzeciwko Notre-Dame po drugiej stronie rzeki. Z ulicy wygląda skromnie: prosta fasada zachodnia z okrągłym oknem, a obok niej surowy pień wieży, której nigdy nie ukończono. Wnętrze zdradza wiek: średniowieczne kolumny, wczesnogotyckie sklepienia i ikonostas ze złoconych ikon dzielą jedną niewielką przestrzeń. Kościół jest czynną parafią, od 1889 roku domem wspólnoty melchickiej katolickiej, a także salą, w której odbywają się koncerty muzyki klasycznej.

Od hospicjum dla pielgrzymów do kościoła klasztornego

Źródła pisane lokują w tym miejscu hospicjum dla podróżnych i pielgrzymów bez pieniędzy, z kaplicą poświęconą świętemu Julianowi, już w VI wieku. Najstarsze budowle zniszczyli normańscy najeźdźcy w IX wieku. Na początku XII wieku posiadłość przeszła w ręce mnichów kluniackich z klasztoru Longpont, którzy ją odbudowali. Źródła wiążą nazwę kościoła z Julianem Szpitalnikiem, Julianem z Le Mans i Julianem z Brioude — trzema świętymi noszącymi to samo imię, dlatego przekazy o wezwaniu świątyni się różnią. Hospicjum jest ważne dla tej historii, bo wyjaśnia położenie kościoła przy szlaku pielgrzymim: podróżni bez pieniędzy mogli tu znaleźć schronienie, a pielgrzymi zmierzający Camino, którzy przechodzili przez Lewy Brzeg, w niektórych przekazach są łączeni z tym miejscem.

Lata 60. XII wieku: budowa obok Notre-Dame

Kościół, który widzisz dziś, zaczęto wznosić w latach 60. XII wieku, w latach, gdy na wyspie rosła katedra Notre-Dame. Prace rozpoczęto w stylu romańskim, a większość budowli jest wczesnogotycka. Prezbiterium ma wczesne sześciodzielne sklepienia żebrowe i zostało zaplanowane jako trójkondygnacyjne, choć trzeciej kondygnacji nigdy nie zbudowano. Rzeźba prezbiterium nawiązuje do Notre-Dame i być może wykonali ją ci sami artyści. Nawa ma cztery przęsła, z nawami bocznymi po obu stronach i ostrymi łukami wspartymi na okrągłych kolumnach.

Kapitele, lilie wodne i harpia

Spójrz w górę na głowice, rzeźbione zwieńczenia kolumn. Dziewiętnastowieczny antykwariusz Ferdinand de Guilhermy naliczył ich ponad 150, niemal wszystkie różne, a wiele z nich zdobią liście lilii wodnych i innych roślin wodnych. Jedna z dwunastowiecznych kolumn dźwiga harpię, stworzenie o ptasim ciele i kobiecej twarzy. To drobne detale, łatwe do przeoczenia w wieczornym świetle, ale to właśnie dzięki nim publiczność koncertowa, która przychodzi wcześniej, ma na co patrzeć, gdy muzycy stroją instrumenty.

Kościół uniwersytecki

Kościół stał blisko szkół średniowiecznego Paryża, a Uniwersytet Paryski odbywał w nim zgromadzenia i lekcje w średniowieczu. Kościół był więc częścią życia studenckiego na długo, zanim stał się miejscem, do którego odwiedzający przychodzili na muzykę. Ten związek zanikł, gdy uniwersytet się przeniósł, a w XVII wieku kościół stał się zwykłym kościołem parafialnym. To, co przetrwało do dziś, to duży fragment średniowiecznej budowli, nie całość, i warto o tym wiedzieć przed wizytą: kościół, który odwiedzasz, jest skróconym, łatany, mocno używanym ocalałym, a jego urok polega właśnie na tym.

Strata i powrót, od XVII wieku do 1826

W XVII wieku nawa utraciła dwa zachodnie przęsła i zbudowano nową fasadę, którą jest ta prosta elewacja, którą widzisz teraz. W czasie rewolucji francuskiej kościół został zamknięty i służył jako magazyn soli. Powrócił do kultu katolickiego w 1826 roku i został odrestaurowany w XIX wieku. Dziś jest chroniony: źródła wymieniają go jako zabytek historyczny sklasyfikowany w 1846 roku, co określa zasady, według których może być zmieniany i utrzymywany. Historia strat i ponownego wykorzystania pomaga wyjaśnić, dlaczego wnętrze wydaje się nierówne i pełne życia, a nie wypolerowane. Nic tutaj nie wygląda jak popisowy eksponat i to jest część jego uroku.

Kościół melchicki od 1889 roku

W 1889 roku kościół został przydzielony wspólnocie melchickiej katolickiej obrządku greckiego, co uczyniło go pierwszą parafią tej wspólnoty w stolicy. Melchicki Kościół Katolicki Obrządku Greckiego jest Kościołem wschodniokatolickim pozostającym w pełnej komunii z Rzymem i wywodzi swoje korzenie ze wspólnoty chrześcijańskiej Antiochii. Podąża za obrządkiem bizantyjskim, tradycją, która kształtuje również wnętrze, które widzisz, z ikonami w miejscu większości posągów. Nabożeństwa parafialne odbywają się w tej samej sali co koncerty, więc kościół jest żywym miejscem kultu, a nie muzeum.

Ikonostas

Rzeźbiony drewniany parawan z ikonami, który oddziela sanktuarium, nazywa się ikonostasem. Ten został wykonany w Damaszku przez stolarza Girgi Bitar i zainaugurowany w 1891 roku. W latach pięćdziesiątych XX wieku proboszcz kazał wyciąć jego górną kondygnację, aby otworzyć widok na apsydę, co usunęło rząd ikon. Rekonstrukcja ukończona w 2012 roku odbudowała parawan do jego pierwotnej formy. Wraz ze średniowiecznymi kolumnami wokół niego ikonostas jest obrazem, który zapamiętuje większość odwiedzających. Osobny przewodnik na tej stronie wyjaśnia, jak go czytać.

Dada w nawie, 1921

14 kwietnia 1921 roku artyści ruchu dada wybrali ten kościół na wycieczkę. W grupie znaleźli się Tristan Tzara, André Breton, Philippe Soupault i Francis Picabia, a dzień ten zapisał się w pamięci jako wyprawa dadaistów. To krótki epizod, ale pokazuje, jak od dawna kościół ten znany jest w Paryżu jako osobliwy, pełen charakteru zakątek Lewego Brzegu, miejsce, do którego ludzie udawali się celowo.

Zwiedzanie i słuchanie koncertu

Miejska strona poświęcona kościołowi podaje adres i informuje, że kościół jest dostępny, a do dwóch stopni przy wejściu dostępna jest zdejmowana rampa; zaleca wcześniejszy kontakt z kościołem. Nie podaje stałych godzin otwarcia i zaznacza, że godziny mogą się zmieniać, więc należy sprawdzić je w dniu wizyty. Pewnym sposobem, by dostać się do środka, jest rezerwacja miejsca na koncercie, który trwa około 65 minut; warto przyjść z odpowiednim zapasem czasu i rozejrzeć się, zanim zacznie się muzyka. Square René-Viviani, niewielki park obok kościoła, to naturalne miejsce oczekiwania. Przewodnik po koncertach na tej stronie obejmuje terminy i bilety, a stacja metra i RER Saint-Michel to najbliższy duży węzeł przesiadkowy.

Czytaj dalej: Koncert w Saint-Julien-le-Pauvre

Dla kogo to nie jest

Ten kościół nie jest dla Ciebie, jeśli oczekujesz wnętrza wielkiej katedry, długiej listy dzieł sztuki czy gwarantowanego dostępu o wybranej przez siebie porze. Jest niewielki, to przede wszystkim kościół parafialny, a jego drzwi podporządkowane są rytmowi parafii. Wizyty mogą być ograniczone w czasie nabożeństw. Nie zastępuje też wielkiej gotyckiej katedry po drugiej stronie rzeki, która należy do zupełnie innej skali zwiedzania. Jeśli pragniesz jednej cichej godziny w starej paryskiej sali, w której rozbrzmiewa muzyka, to miejsce spełni Twoje oczekiwania.