Het interieur van de kerk
De iconostase en de melkieten
Wat een iconostase is, wie die in Saint-Julien-le-Pauvre maakte, hoe hij werd ingekort en gerestaureerd, en wie de melkieten zijn.
Reserveer uw plaats voor het concert ↗Kort antwoord
Het vergulde houten scherm aan de oostzijde van Saint-Julien-le-Pauvre is een iconostase, het iconenscherm van een kerk met Byzantijnse ritus. Het werd gemaakt in Damascus door Girgi Bitar en ingewijd in 1891, ingekort in de jaren 1950 en gerestaureerd in 2012. De kerk behoort sinds 1889 toe aan de melkitisch Grieks-katholieke gemeenschap.
Wat een iconostase is
In de Byzantijnse ritus is een iconostase het scherm van beschilderde iconen dat het heiligdom van het schip scheidt. Het is niet zozeer een barrière als wel een drempel, een plek waar de gemeente en het altaar elkaar ontmoeten. De meeste westerse kerken hebben geen equivalent. Wandel Saint-Julien-le-Pauvre binnen met de verwachting van een hoogaltaar en je treft in plaats daarvan deze wand van iconen en met gordijnen afgesloten deuren — het eerste teken dat deze kerk tot een andere traditie behoort dan de gotische kathedraal vlakbij.
Wie het maakte
De iconostase in Saint-Julien-le-Pauvre werd in Damascus, Syrië, vervaardigd door schrijnwerker Girgi Bitar en werd ingewijd in 1891, twee jaar nadat de Melkitische gemeenschap de kerk in ontvangst had genomen. Het is een gesneden houten scherm met rijen beschilderde iconen, met gordijnen afgesloten deuren en een kruis erboven. Een Parijse kerk met een scherm dat in Damascus is gemaakt, is een klein feit dat verraadt hoe ver de banden van de gemeenschap reiken: de parochie behoort tot een kerk die haar wortels heeft in de christelijke gemeenschap van Antiochië.
Afgehakt, daarna gerestaureerd
In de jaren vijftig liet de toenmalige rector de bovenkant van de iconostase afzagen om een beter zicht op de apsis te krijgen. Daarmee verdween de bovenste rij, met haar reeks apostelen rond Christus, en dertien iconen werden verwijderd. In 2011 bood Gaby Bitar, de kleinzoon van Gergi Bitar, hulp aan om het scherm in zijn oorspronkelijke vorm te herstellen. Elf van de dertien ontbrekende iconen werden teruggevonden, een schrijnwerker en een restaurator bouwden het gesneden frame opnieuw op en beschilderden de twee die ontbraken, en het werk werd voltooid in 2012.
Wie de Melkieten zijn
De Melkitische Grieks-Katholieke Kerk is een oosters-katholieke kerk in volledige gemeenschap met Rome. Ze voert haar wortels terug tot de christelijke gemeenschap van Antiochië en scheidde zich in 1724 af van het Chalcedonische Patriarchaat van Antiochië, toen ze gemeenschap met de paus aanging. Ze volgt de Byzantijnse ritus, de liturgische traditie die ook door de oosters-orthodoxe kerken wordt gebruikt. Het woord Melkitisch komt van Syrische en Arabische woorden voor koning en koninklijk. Haar grootste gemeenschappen bevinden zich in Libanon en Syrië, en de Parijse parochie bij Saint-Julien dateert van 1889.
Bekeken vanaf uw stoel
Tijdens een concert is de iconostase waar u tegenaan kijkt. De iconen zijn het gemakkelijkst te lezen in rijen: de onderste rij bevat de grote iconen naast de centrale deuren, en de hogere rijen bevatten kleinere taferelen en figuren. U hoeft de heiligen niet te kennen om van de kleur te genieten: rode gordijnen tegen donker gesneden hout, glanzend in de lampen. Omdat de kerk een plaats van aanbidding is, behandelt u het scherm zoals u het podium van elke gewijde ruimte zou behandelen: kijk aandachtig, maar houd afstand en raak niets aan. Foto's die vóór een concert worden genomen, met de stoelen op hun plaats, tonen hoe dicht de voorste rijen bij het scherm staan; kies indien mogelijk een stoel van waaruit u de centrale deuren kunt zien.
Een levende parochie
De kerk is geen museum. De diensten volgen de kalender van de Melkitische parochie, en het concert deelt het schip met hen. Dat is een goede reden om wat vroeger te komen, rustig te gaan zitten en de ruimte op u te laten inwerken. Het is ook een reden om u met enig respect te kleden en het gebouw te behandelen als het eigendom van de gemeenschap.
Veelgestelde vragen
Is de iconostase origineel voor de kerk?
Nee. Het werd gemaakt in Damascus in de late 19e eeuw en ingewijd in 1891, nadat de Melkitische gemeenschap de kerk had ontvangen.
Kan ik er dichtbij komen?
Bij een concert kijk je er vanaf je stoel naar. De kerk is een plaats van aanbidding, dus houd afstand.
Is het ooit beschadigd?
De bovenste laag werd in de jaren vijftig weggehaald en het scherm werd tegen 2012 in zijn volledige vorm hersteld.
Bronnen